Hoe maak je impact zichtbaar?
En hoe zorg je ervoor dat een thema-aanvraag, project of initiatief niet alleen goed onderbouwd is, maar ook echt bijdraagt aan wat je wilt bereiken als organisatie?
Voor de onderwijsregio Midden-Nederland is daarvoor, in samenwerking met de Hogeschool Utrecht, een Impactkaart ontwikkeld. We spraken Wilke van Beest, onderzoeker bij het lectoraat Onderzoekend Vermogen, over de achtergrond en het gebruik van dit instrument.
Drie perspectieven op impact
De Impactkaart is niet uit het niets ontstaan. “We hebben gekeken naar verschillende manieren om naar impact te kijken,” vertelt Wilke. “Je kunt focussen op je doel, op je activiteiten of op de mensen met wie je samenwerkt. Voor al die perspectieven bestaan modellen.”
De kaart brengt die perspectieven samen. Zo helpt de Theory of Change om vanuit het einddoel terug te redeneren naar benodigde stappen. Het netwerkperspectief maakt zichtbaar wie je nodig hebt om impact te bereiken. En het PRIME-model helpt om activiteiten te duiden, bijvoorbeeld als activiteit die bijdraagt aan kennisontwikkeling, professionalisering of verandering.
“Die modellen overlappen elkaar deels, maar vullen elkaar juist ook goed aan,” legt ze uit. “Samen geven ze richting en overzicht.”
Niet alleen verantwoorden, maar vooral leren
Wat begon als een manier om thema-aanvragen beter te evalueren, bleek in de praktijk breder inzetbaar.
Je kunt de kaart achteraf gebruiken om te kijken wat een project heeft opgeleverd. Maar ook aan de voorkant is hij heel waardevol. Bij het maken van een thema-aanvraag helpt hij om scherp te krijgen waar je naartoe wilt, wat je gaat doen en met wie.
In de pilotsessies werd dat duidelijk zichtbaar. Deelnemers konden in korte tijd tot de kern komen. De ervaring is dat er binnen 15 tot 20 minuten al concrete plannen en goede gesprekken ontstonden.
“De echte waarde zit in de reflectie,” zegt Wilke. “Impact gaat niet over afvinken. Het gaat erom dat je samen onderzoekt of je het goede doet, met de juiste mensen, richting een doel dat ertoe doet.”
Hulpmiddel voor gesprek en keuzes
Dat maakt de Impactkaart een praktisch hulpmiddel. “Je gaat dat gesprek toch al voeren als je een aanvraag doet,” legt Wilke uit. “Deze kaart helpt om dat gestructureerd en snel te doen. Het geeft overzicht en helpt om betere keuzes te maken.”
Daarmee werkt het instrument ook als gespreksstarter. Teams, besturen en samenwerkingspartners kunnen het gebruiken om samen richting te bepalen en plannen concreet te maken.
Eerste reacties en vervolg
De eerste ervaringen met de Impactkaart zijn positief. Gebruikers geven aan dat het instrument helpt om snel tot de kern te komen en het gesprek te verdiepen.
Tegelijkertijd is het volgens Wilke belangrijk om te blijven kijken hoe het in de praktijk werkt. “We hebben dit in een kleine pilot getest, maar uiteindelijk gaat het erom of mensen het echt gaan gebruiken. Daar leren we het meest van.”
Over een half jaar volgt daarom een evaluatie, waarin wordt gekeken naar gebruik en opbrengsten.
Voor iedereen te gebruiken
De Impactkaart is vrij te gebruiken en bedoeld voor iedereen die impact wil meten van een thema-aanvraag, project, samenwerking of breder ontwikkelvraagstuk.
De uitnodiging is dan ook helder: ga er gewoon mee aan de slag. Gebruik het als hulpmiddel om samen na te denken over waar je naartoe wilt en hoe je dat gaat aanpakken.
Uiteindelijk draait impact niet alleen om wat je doet, maar om de keuzes die je maakt en wat je daarvan leert.
Download Werkwijze Impactkaart Download Impactkaart
